Фақиһ (р.а.) айтады: Маған Мухаммад ибн әл-Фадль, оған Мухаммад ибн Джағфар, оған Ибраһим ибн Юсуф, оған Исмағил ибн Джағфар, оған Әл-Ағлә ибн Абдуррахман, ал оған Әбу Һурайрадан (р.а.) жеткен:

Пайғамбар (саллаллаһу алейхи уа саллам) айтты: «Алла тағала күнәларды кешіріп, дәрежелерді көтеретін амалды айтайын ба?» – деді. Сахабалар: «Иә, уа, Алланың Елшісі!» – десті. Ол: «Суық күнге қарамастан дәретті толық әрі кәміл алу, қиындықтарға, жанға жайсыз нәрселерге сабыр ету, мешітке қарай көп қадам басу және бір намаздан соң келесі намазды күту. Міне, нағыз рибат (шекараны қорғаумен сауабы тең амал) – осы!» – деді. Яғни, бұл – жаудан қорғайтын қамал сияқты. Тағы бір пікірде: бұл – Алла жолында шекара күзеткеннің сауабындай делінген.

Әкемнің (Алла оны рақымына алсын) өз иснадымен Абдулла ибн Саламнан жеткізген риуаятта былай делінген: «Мен Алла Тағала түсірген кейбір кітаптардан мынадай сөз таптым: «Кімде-кім әрбір дәреті бұзылған сайын дәрет жаңалап жүрсе, бөтен әйелдердің үйіне кірмесе (әйелдерді торуылдап жүрмесе) және ешбір есепсіз адапталған адал ризықтан өзге харам мал таппаса (сол құтқарады)».

357. Әбу Һурайрадан (р.а.) жеткен риуаятта Пайғамбарымыз (саллаллаһу алейхи уа саллам) айтты: «Кімде-кім түнде таза (дәретті) күйде, таза киіммен ұйқыға жатса, онымен бірге бір періште қонады. Ол түнде қай уақытта оянса да, періште: «Уа, Алла! Пәленше құлыңды жарылқа, өйткені ол таза (дәретті) болып ұйықтады, оны кешіре көр!» – деп дұға етеді».

358. Имран ибн Абан айтады: «Мен Осман ибн Аффанның (р.а.) дәрет алғанын көрдім. Ол ыдыстан қолына үш рет су құйып, екі қолын жуды. Сосын аузын шайып, мұрнына үш рет су тартып қақты. Сосын жүзін үш рет жуды. Адам сосын оң қолын шынтағына дейін үш рет, сосын сол қолын үш рет жуды. Сосын басына мәсіх тартты. Одан соң екі аяғын үш рет жуды да, былай деді: «Алланың Елшісінің (саллаллаһу алейхи уа саллам) дәл осылай дәрет алғанын көріп едім. Сосын Пайғамбар (с.а.у.): «Кімде-кім менің осы дәретім сияқты дәрет алып, кейін ойын дүниеге бөлмей екі рақат намаз оқыса, оның өткен және келешек күнәлары кешіріледі», – деді» деп айтты.

359. Саубаннан (р.а.) жеткен риуаятта Алланың Елшісі (саллаллаһу алейхи уа саллам) былай деді: «Тура жолда берік болыңдар, барлық сауапты есептеп тауыса алмайсыңдар. Біліп қойыңдар, амалдарыңның ең қайырлысы – намаз. Ал дәретті тек шынайы мүмін ғана сақтай алады».

Шайх айтады: Пайғамбардың (с.а.у.) «тауыса алмайсыңдар» деген сөзінің мағынасы – оған тек үлкен қайрат пен ықыласпен ғана қол жеткізесіңдер дегенді білдіреді. Немесе: «Иман мен итағатта (бойұсынуда) тұрақты болғанның сауабын есептеп тауыса алмайсыңдар» деген сөз. Ал «Дәретті тек мүмін ғана сақтайды» деген сөздің мағынасы – үнемі дәретпен жүру мүмінге тән көркем мінезден. Сол себепті мүмін адам күндіз де дәретпен жүруге, түнде де дәретпен ұйқыға жатуға ұмтылуы тиіс. Егер осылай етсе, оны Алла да, қорғаушы періштелер де жақсы көреді әрі ол Алла тағаланың панасында болады.

Фақиһ (р.а.) айтады: «Әкемнің өз иснадымен мынадай хабар айтқанын естідім: «Маған жеткен хабар бойынша, Омар ибн әл-Хаттаб (р.а.) Алла Елшісінің (с.а.у.) сахабаларының бірін Қағбаға жапқыш алып келу үшін Мысырға жібереді. Әлгі сахаба Шам жеріндегі ең білімді монах-поптардың бірінің шіркеуінің қасына аялдайды. Омардың елшісі сонымен жолығып, ғылымын тыңдағысы келеді. Үйінің есігін қаққанымен, есік ұзақ уақыт ашылмайды. Әбден күтіп барып ішке кіргенде, оның біліміне тәнті болады да, есік алдында ұзақ тостырғанына шағымданады. Сонда монах былай дейді: «Біз сенің бізге қарай бұрылғаныңды көріп, бойыңнан әміршінің айбарын сездік те, сенен сескендік. Ал есікті ашпай тостырған себебіміз: Алла тағала Мұсаға (а.с.): «Егер бір әміршіден (патшадан) қорықсаң, өзің де, отбасың да дәрет алыңдар! Кім дәрет алса, ол қорыққан нәрсесінен аман болады», – деген еді. Сол себепті бәріміз дәрет алып, намаз оқып, жүрегіміз орнына түскенше есікті жаба тұрдық. Содан соң барып саған есік аштық».

Фақиһ (р.а.) айтады: Дәрет алатын адам дәретті үлкен құрметпен, тағзыммен алуы керек. Ол өзінің Раббысына жолығуға әзірленіп жатқанын сезінуі тиіс. Сондай-ақ барлық күнәлары өшірілуі үшін шынайы тәубе етуі қажет. Өйткені Алла тағала денесін сумен жууды күнәлардан тазарудың белгісі етті. Ол дәретті «Бисмилламен» бастауы керек. Аузы мен мұрнын шайған кезде сумен тазалағаны сияқты, аузын өсек пен өтіріктен де тазалауы тиіс. Жүзін жуғанда – харамға қараудан жууы керек, басқа мүшелерде де дәл солай. Дәретті аяқтаған соң Аллаға дұға етіп, Оны ұлықтауы тиіс.

360. Хадисте былай риуаят етіледі: «Егер мұсылман құл дәретін аяқтап: «Субханака Аллаһумма уа бихамдика, әшһаду әллә иләһа иллә әнта, астағфирука уа атубу иләйк» (Уа, Аллам! Сені пәктеймін, Саған мақтаулар болсын. Сенен басқа құдай жоқ екеніне куәлік беремін. Сенен кешірім сұрап, Саған тәубе етемін) десе, бұл сөздер мөрленіп, Арштың астына қойылады. Ал ол мөр Қиямет күні өзіне берілгенше шашылмайды (бұзылмайды)».

361. Уқба ибн Амирден, ал ол Омар ибн әл-Хаттабтан (р.а.) жеткізеді, Пайғамбар (саллаллаһу алейхи уа саллам) айтты: «Қайсыбіріңіз дәретін толық алып болып: «Әшһаду әллә иләһа илләллаһу уахдаһу ля шарика ляһ, уа әшһаду әнна Мухаммадан абдуһу уа расулуһ» (Алладан басқа құдай жоқ екеніне, Оның жалғыз әрі серіксіз екеніне және Мухаммад Оның құлы әрі елшісі екеніне куәлік беремін) десе, ол үшін жұмақтың сегіз есігі де айқара ашылады, қайсысынан қаласа, сонысынан кіреді».

362. Маған әкем (р.а.), оған Ибраһим ибн Наср, оған Мухаммад ибн Масғада әл-Марвази, оған Абдулла ибн Абдулхамид, оған Имран әл-Қаттан, оған Қатада, оған Хулайд әл-Асари, ал оған Әбу әд-Дардадан (р.а.) жеткен.

Алланың Елшісі (саллаллаһу алейхи уа саллам) айтты: «Қиямет күні кімде-кім иманымен бірге мына бес амалды алып келсе, жұмаққа кіреді: бес уақыт намаздың уақытын, дәретін, рүкұғы мен сәждесін сақтап оқыса; мал-мүлкінен шын көңілімен зекетін берсе...» Сосын Ол: «Аллаға ант етейін, бұны тек шынайы мүмін ғана істейді!» – деді, «...рамазан оразасын ұстаса, шамасы жетсе Қағбаға қажылық қылса және аманақа адал болса». Сонда адамдар: «Ей, Әбу әд-Дарда, аманат деген не?» – деп сұрады. Ол: «Жүніптікпен (ғұсылсыздықпен) байланысты ғұсыл құйыну. Өйткені Алла тағала Адам баласына Оның дінінен бұдан өзге жасырын ештеңені аманат етпеген», – деп жауап берді.

364. Маған әкем (р.а.) айтты, оған Самарқандтағы фақиһ Әбу әл-Хасан Мухаммад ибн Джум, оған Мухаммад ибн Исмағил әл-Макки, оған Әбу Усама, оған Әбу аз-Заман, оған Әбу әл-Фадаил ат-Тайми, оған Әбу Зурға, ал оған Әбу Һурайрадан (р.а.) жеткен.

Алланың Елшісі (саллаллаһу алейхи уа саллам) таң намазы кезінде Біләлға: «Ей, Біләл! Мұсылман болғалы бері жасаған ең үмітті, ең қайырлы амалыңды айтшы? Өйткені мен бүгін түнде жұмақта сенің аяқ киіміңнің тықырын естідім», – деді. Сонда Біләл: «Исламға кіргеннен соң өзім үшін одан артық жасамаған амалым, ол - күннің қай уақытында, түннің қай сәтінде дәрет сындырсам да, соңынан міндетті түрде дәрет алып, маған маңдайға жазылғанша Раббыма намаз оқыдым. Дәретім бұзылса – қайта дәрет алдым, ал дәрет алсам – міндетті түрде екі рақат намаз оқыдым», – деді.

Алла тағала бәрін ең жақсы Бiлушi!

 Әбу Ләйс әс-Самарқанди, "Тәнбиһуль Ғофилин". Дәреттің артықшылықтары.