|
Алжу ауруы тұқым қуалай ма
|
Алжу ауруы тұқымм қуалайды, алайда, аталмыш дерттің пайда болуы мен дамуына әсері күшті ең басты фактор - адамның өмі сүру салты мен жасы болып қала бермек. Бұл жайында islam.kz порталы Prevention мерзімді басылымына сілтеме жасай отырып мәлім етеді. Осы дегенеративті ми аурының емі жоқ, осыған байланысты “оның тұқым қуалау ықтималдалығы бар ма” деген сауалдың қойылуы заңды. Колумбия университетінің медицина орталығының неврология кафедрасының доценті әрі медицина докторы Жеймс Ноубл, Cedars-Sinai-дағы “Жады және сау-саламат қартаю” бағдарламасының директоры, қоғамдық денсаулық сақтау магистрі, медицина докторы Залдыи С. Тан, сондай-ақ, Техас университетінің нейродегенеративті аурулар орталығының доценті, философия докторы Агенор Лимон бұл дерттің пайда болуына көптеген факторлар ықпал ететінін алға тартып отыр, соның ішінде тұқым қуалайтынын да жоққа шығармайды. Жеймс Ноубл Альцгеймер ауруының даму қаупін біршама арттыратын немесе азайтатын шамамен бес түрлі геннің болатынын тілге тиек етті. Алайда, мұндай геннің болуы міндетті түрде алжу ауруына шалдықтырады деген ұғымның қате екенін де ескертті. Әдетте 65 жастан кейін адамды осындай ауру айналдырса, бұған ең алдымен науқастың гені емес, жасы ықпал етеді. Жасы ұлғайғаны ең басты себеп болады. Жасы өткен сайын мұндай қауіп экспоненциалды түрде артады: 85 жасында шамамен әрбір үшінші адамда Альцгеймер ауруы пайда болуы мүмкін. 65 жасқа дейін осы ауруға ерте шалдыққандар қарасы 10% -дан аспайды. Міне, мұндай дерт ерте білінсе, оған тұқым қуалайтын фактор ықпал етуі мүмкін. Яғни, адам жас кезінен алжу ауруына шалдықса, оған ең алдымен генетикалық фактор себеп ретінде қарастырылады. Дәлірегі, сирек кездесетін, тұқым қуалайтын мутациялармен байланысты болады. Мұндай жағдайда, сарапшылардың айтуынша, «детерминациялайтын геннің» болуы аурудың дамуына түрткі болып жатады, оның өзінде мұндай жағдайлар барлық аурулардың шамамен 1% -ын ғана құрайды. Анағұрлым белгілі генетикалық фактор - APOE гені. Оның үш нұсқасы бар: e2, e3 және e4. Альцгеймер науқастарының 40% -дан 65% -ға дейінгісінде APOE-e4 нұсқасы кездеседі. Егер адам бір генетикалық көшірмені мұраға қалдырса, яғни, әкесінен баласына берілсе, аталған аурудың пайда болу қатері шамамен үш есе, екі көшірме кезінде - сегіз-он есе өседі. Алайда, мамандардың айтуынша, бұл үкім міндетті түрде жүзеге асатын немесе болмай қоймайтын фактор емес. Доктор Ноубл: «Сіздің гендеріңіз - тарихыңыздың бір бөлігі ғана», - деп атап өтті.